سفارت جدید ایران در لندن

قسمت بندی و تعین محدوده
 انواع بیمارستانها
 بیمارستانهای دانشگاهی
 مفهوم طرح ریزی
 مسیریابی
 اتاقهای جراحی اصلی
 اتاق بیهوشی
داروخانه
 آبریزگاه
 رعایت نکات ایمنی در جراحی
 استریل‌سازی مرکزی
 بخش مراقبتهای ویژه
 بخش‌های مراقبت
 دپارتمانهای مراقبت
قسمت بندی و تعین محدوده
یک بیمارستان عمومی به بخشهای مراقبت، معاینه و درمان، انبار و محل نگهداری موقت زباله، اداری و فن آوری تقسیم می‌شود. قسمت‌های اقامتی و احتمالا بخش‌های آموزشی و پژوهشی و همچنین بخشهای حمایتی برای عملیاتهای خدماتی نیز در یک بیمارستان عمومی وجود دارند.

انواع بیمارستانها
بیمارستانها را می‌شود به گروههای زیر تقسیم کرد: کوچکترین (تا ۵۰ تخت)، کوچک (تا ۱۵۰ تخت) استاندارد (تا ۶۰۰ تخت) و بزرگ. حمایت کنندگان مالی بیمارستانها ممکن است دولت، بنیادهای نیکوکاری یا خصوصی یا ترکیبی از اینها باشند. بیمارستانها را می‌توان از جهت نوع فعالیت به بیمارستانهای عمومی، تخصصی و دانشگاهی تقسیم کرد.

بیمارستانهای دانشگاهی
بیمارستانهای دانشگاهی با بیشترین ظرفیت خدماتی را می‌توان برابر با دانشکده‌های پزشکی و بیمارستانهای عمومی بزرگ دانست. آنها امکانات تشخیص و درمانی گسترده‌ای دارند و به طور اصولی پژوهش و آموزش را به پیش می‌‌برند.سالنهای سخنرانی و اتاقهای تشریح بایستی طوری گنجانده شوند که فعالیت بیمارستان توسط ناظرین مختل نشوند. بخشها باید بزرگ باشند تا هم ملاقات کنندگان و هم ناظران را در خود جای دهند. امکانات و نیازهای ویژه بیمارستانهای پزشکی ایجاب می‌کند اتاقها به صورت ویژه‌ای طراحی شوند.

مفهوم طرح ریزی
موقعیت: محل پروژه باید دارای فضای کافی برای بخشهای اقامتی مستقل و دپارتمانهای مختلف بیمارستان باشد. بایستی در منطقه آرام باشد و در آینده نیز احتمال ساخت و ساز در اطراف آن وجود نداشته باشد مگر اینکه توسط محلهای مجاور تفکیک و مستثنی شده باشد. تجهیزات نبایستی بر اثر مه گرفتگی، باد شدید، گرد و غبار، دود، بو و حشرات آسیب ببیند. زمین نباید آلوده باشد و برای گسترش فضا، زمینهای آزاد اطراف نیز در نظر گرفته شوند.
جهت:
بهترین جهت برای اتاق درمان و جراحی بین شمال غربی و شمال شرقی است. نمای بخش پرستاری در جهت جنوب به جنوب شرقی مناسب است آفتاب صبحگاهی دلپذیر، گرمای کم، مزاحمت کم نور آفتاب (احتیاج به تاریک کردن اتاق نیست)، هوای ملایم در عصر ها، اتاقهایی که رو به شرق و غرب هستند به نسبت دارای آفتاب گیری بیشتر هستند اگر چه از آفتاب زمستانی بهره کمتری می‌‌برند. جهت بخشهای بیمارستان که دارای اقامت متوسط کوتاهی هستند مهم نیست برخی مقررات انظباطی تخصصی حکم می‌کنند که بیماران در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرند که اتاقهای رو به شمال برای آنها مناسب است.

تصویر:
یک بیمارستان قرار است گسترش یابد، طراحی آن شامل چهار فاز سازندگی می‌شوند یک محیط بسته بزرگ که شامل یک پارک ساخته خواهد شد که پنجره‌ها بتوانند رو به آن باز شوند بدون آنکه صدا مزاحمت ایجاد کند.

اشکال ساختمانی درمانگاه بیماران سرپایی:
محل درمان بیماران سرپایی دارای اهمیت ویژه‌ای است. جداسازی مسیر بیماران سرپایی و بیماران بستری شونده باید در اوائل برنامه ریزی مد نظر قرار گیرد.با این حال راه دسترسی به دپارتمانهای پرتو ایکس و جراحی بایستی نزدیک باشد. امور مربوط به بیماران سرپایی هر روز مهمتر می‌شوند. بنابراین به اتاق‌های انتظار بزرگتر و اتاقهای درمان بیشتری نیاز است.

راهروها:
راهروها باید برای بیشترین جریان گردشی طراحی شوند. در کل، راهروهای دسترسی بایستی حداقل دارای ۵۰/۱ متر پهنا داشته باشند. راهروهایی که بیماران را با تخت متحرک جابجا می‌کنند باید حداقل دارای پهنای موثر ۲۵/۲ متر باشند. سقف معلق در راهروها می‌توانند تا ۴۰/۲ متر ارتفاع داشته باشند. پنجره‌های نورگیر و هواگیر نبایستی بیش از ۲۵ متر از یکدیگر فاصله داشته باشند. پهنای مفدار راهروها نباید توسط برآمدگیهای دیوار، ستونها و عناصر دیگر ساختمان مختل و محدود شود. در را هروهای بخش باید با توجه به مقررات داخلی در برای خروج دود سیگار تعبیه شود.

درها:
در طراحی درها بهداشت باید در نظر گرفته شود. لایه سطحی در بایستی دارای مقاومت بلند مدت در برابر نظافت مداوم توسط تمیزکننده‌ها و میکروب کشها باشد و بایستی طوری طراحی شود که مانع انتقال صدا، بوهای نا مطبوع و جریان هوا باشند. درها نیز بایستی دارای همان استاندارد عایق بندی در برابر صدا باشد که دیوارهای اطراف از آن برخوردارند. چوب دوروکشه در باید حداقل توانایی کاهش صدا تا۲۵ دسی بل را داشته باشد. ارتفاع دقیق دربها به نوع و عمل آنها بستگی دارد.

درهای معمولی m 20/2 -10/2
دروازه‌های عبور وسایل نقلیه m 50/2
ورودی انتقالات m 80/2- 70/2
حداقل ارتفاع در جاده‌های ورودی m 50/3

پله ها:
به خاطر دلایل سلامتی، پله‌ها بایستی طوری طراحی شوند که در مواقع لزوم ظرفیت تمام گردش عمومی را داشته باشند البته مقررات ساختمان سازی ملی نیز بایددر نظر گرفته شوند. پلکانها باید در هر دو طرف نرده داشته باشند و بدون بر آمدگی پیشبن باشند(بدون لبه برآمده) پله‌های پیچ دار (حلزونی) نمی‌توانند در مقررات مربوط به پله‌ها گنجانده شوند.پهنای موثر عرض پله‌ها و پاگردها باید حداقل دارای ۵۰/۱ متر باشند واز۵۰/۲ متر تجاوز نکنند. درها نباید پهنای مفید پاگردها را اشغال ومحدود کنند و با توجه به مقررات بیمارستان، درهای رو به راه‌پله باید به طرف خروجی باز شوند. می‌توان پله‌هایی با ارتفاع m m170 داشت و حداقل عمق پاگذار آن mm280 باشد. بهتر است نسبت ارتفاع/ عمق پاگذار ۳۰۰تا۱۵۰ میلی متر باشد.

آسانسور ها:
آسانسورها انسانها، دارو ها، ملحفه‌ها و تختهای بیمارستانی را بین طبقات جابجا می‌کنند و به خاطر مسائل بهداشتی و زیبایی بهتر است آسانسورهای جداگانه‌ای را برای هر کدام این اهداف در نظر گرفت. در ساختمانهایی که مراقبت، معاینه و درمان در طبقات بالایی انجام می‌‌گیرند حداقل دو آسانسور برای انتقال تخت لازم است. اتاقک آسانسور باید به اندازه‌ای باشد که جا برای یک تخت ودو همراه وجود داشته باشد. سطوح داخلی کابین باید صاف، قابل شستشو و به راحتی قابل ضد عفونی باشد. کف آن نباید سر باشد چاه آسانسور باید ضد آتش باشد. برای هر صد تخت یک آسانسور چند منظوره باید تعبیه شود و تعداد این آسانسورها در بیمارستانهای کوچکتر حداقل دو دستگاه باید باشد، بعلاوه حداقل بایستی دو آسانسور کوچکتر برای تجهیزات قابل حمل، کارکنان وملاقات کنندگان وجود داشته باشد:

ابعاد دقیق آسانسور: m 20/1 × ۹۰
ابعاد دقیق چاه آسانسور: m 50/1 × ۲۵/۱

مسیریابی
برای جلوگیری از انتقال میکروب بر اثر تماس، فعالیتهای مختلف جداگانه‌ای می‌‌بایست صورت گیرد. سیستم تک راهرویی که در آن بیماران جراحی شده و بیماران آماده جراحی، کارکنان آماده جراحی و کارکنان پس از انجام عمل و حمل وسایل تمیز و کثیف از یک راهرو استفاده می‌کنند دیگر استاندارد نیست. بهتر است سامانه دو راهروی داشته باشیم که در آن بیماران و کارکنان یا بیماران و وسایل غیر تمیز از یکدیگر جدا باشند. هنوز بهترین نوع این موارد مشخص نشده است و بنابراین به صورت جداگانه در نظر گرفته می‌شوند. یک راهبرد موثر، جدا کردن جریان بیماران از محل کار مورد استفاده کارکنان گروه جراحی است.

اتاقهای جراحی اصلی
تعدادی اتاق ملزومات و کار در مجاورت مستقیم اتاق جراحی هستند. اتاق جراحی باید به گونه‌ای طراحی شود تا هر چه بیشتر به شکل مربع شباهت داشته باشد تا کار در هر جهت از تخت جراحی به راحتی انجام گیرد. اندازه مناسب می‌تواند ۵۰/۶ × ۵۰/۶ متر با ارتفاع ۳ متر و اضافه ارتفاع ۷۰/۰ m برای تهویه و خدمات دیگر باشد. اتاقهای جراحی بهتر است یکسان باشد تا حداکثر انعطاف پذیری را داشته باشند و عملها روی میز قابل حملی صورت گیرد که بر روی پایه‌ای ثابت در وسط اتاق سوار شده باشد. نور طبیعی از نظر روانشناختی دارای امتیاز خاصی است که جلوگیری از آن تقریبا غیر ممکن می‌‌نماید. واگر هم امکان آن وجود داشته باشد باید سیستمی وجود داشته باشدکه به طور کامل جلوی نفوذ این نور را بگیرد(برای مثال عملهای جراحی چشم در فضای خیلی تاریک انجام می‌گیرد) امروزه اتصالات خدماتی و وسایل فنی معمولا از طریق تجهیزات بیهوشی معلق تأمین می‌شود. در غیر این صورت ،اتصالات خطوط خلاء، اکسید نیتروس و برق اضطراری بایستی حداقل ۲۰/۱ متر بالاتر از سطح کف اتاق قرار گیرند. جدا کردن بخشهایی که در حد بالای میکروب زدایی شده اند(استریل) و وسایل استریل نیز به آنجا ارسال می‌شود بسیار مهم است. تقسیم اتاق عمل به دو قسمت عفونی و غیر عفونی یک بحث پزشکی است اما عمل هوشیارانه و منطقی است. کف اتاق و سطح دیوارها باید بسیار صاف و قابل شستشو باشند از نصف برآمدگیهای تزئینی و سازه‌ای باید جلوگیری کرد.

اتاق بیهوشی
اندازه اتاق بیهوشی باید تقریبا ۸۰/۳×۸۰/۳ متر باشد و درهای آن نیز کشویی و برقی باشد و به اتاق عمل باز شوند(پهنای ۴۰/۱ متر)این درها باید دارای دریچه و شیشه‌ای باشند تا بتوان با اتاق جراحی ارتباط تصویری داشت. اتاق بایستی مجهز به یخچال ،سینک آب ،لوله دستشویی و آبکشی، کابینت جهت نگهداری لوله هلی جراحی ،اتصالات تجهیزات بیهوشی. برق اضطراری باشد.

اتاق ترخیص بیهوشی:
این اتاق به اتاق بیهوشی شباهت دارد در ورودی به راهروی کاری باید لولایی و بدون چفت با عرض ۲۵/۱ متر باشد.

اتاق شستشو:
تقسیم اتاق شستشو به بهداشتی ومعمولی ایده ال است اما از نقطه نظر بهداشت یک اتاق تکی کافی است. حداقل پهنای اتاق باید۸۰/۱ متر باشد. برای هر اتاق جراحی بایستی سه دست و صورت شویی (سینک) که آب را به اطراف نمی‌پاشد وجود داشته باشدکه از طریق پدالهای پایی کنترل شوند .بایستی دارای دریچه دید باشند و اگر هم برقی هستند بایستی با پدالهای پایی باز شوند. اگر صرفه جویی در الویت دارد می‌توان از درهای لولایی چرخش استفاده کرد.

اتاق اشیاء استریل:
اندازه این اتاق دارای انعطاف پذیری بیشتری است اما بایستی به اندازه کافی فضای قفسه و کابینت وجود داشته باشد و بتوان به طور مستقیم از اتاق عمل به آن دسترسی داشت. به ازای هر اتاق عمل اشیاء استریل به مساحت تقریبی ده متر مربع نیاز است.

اتاق تجهیزات:
اگر چه دسترسی مستقیم به اتاق عمل ارجح است این کار همیشه ممکن نیست اگر دسترسی مستقیم امکان‌پذیر نباشد اتاق تجهیزات بایستی تا حد امکان نزدیک اتاق عمل باشد تا مدت انتظار کمتر شود. اتاقی به اندازه ۲۰متر مربع باید در نظر گرفته شود.

اتاق زیر مجموعه استریل:
این اتاق را می‌توان مستقیم یا غیر مستقیم به بخش استریل اتاق عمل مرتبط کرد. این اتاق شامل یک بخش بهداشتی برای اشیاء استریل شده و یک بخش معمولی برای اشتباه غیر استریل است. تجهیزات آن بایستی شامل سینک، سطح انبار، سطح کار و استریل کننده‌های بخار باشد. وصل کردن یک اتاق زیر مجموعه استریل (ساب استریل) به چندین اتاق عمل می‌تواند مشکلات بهداشتی بوجود آورد که این کار نباید صورت گیرد. توجه داشته باشید که ابزار جراحی در واحد استریلیزه مرکزی آماده می‌شوند که خارج از محوطه جراحی قرار دارد.

اتاق گچ گیری:
به خاطر مسائل بهداشتی، این اتاق نباید در محوطه جراحی باشد بلکه در محوطه بیماران سرپایی بایستی قرار گیرد در واقع اورژانس بیمار بایستی از لابی‌های مختلف عبور کند تا به اتاق عمل برسد. تجهیزات شرایط پس از عمل فناوری اتاق بهداشت و تهویه هوا: سیستم تهویه هوا جزئی حیاتی از فناوری اتاق بهداشت است نمونه معمولی آن از جابجایی کم،لزرش با سرعت ثابت حرکت هوا (m /s 45/0)استفاده می‌کند که تمام میکروبها و ذرات رها شده را به خارج می‌‌راند. یک سیستم دمنده جهت دار هوا نیز برای به حداقل رساندن لرزش هوا و یکنواختی آن هوا را به داخل اتاق عمل می‌‌دمد. بنابراین می‌توان به مقدار زیاد از ترکیب هوای آلوده و هوای تازه (هوای اتاق بهداشت) جلو گیری کرد. برای حفظ بهداشت و تمیزی تجهیزات جراحی به مسافتی به ابعاد تقریبی ۰۰/۳×۰۰/۳ متر نیاز است. همچنین سیستم تهویه هوا پیش از آماده کردن مقدار هوا مورد نیاز، از طریق تصویه، رقیق و فشرده کردن هوا سطح اجرام زنده هوایی را می‌‌کاهد. برای مثال برای اطمینان از آلودگی زدایی هوا بین اتاقهای عمل به۱۵تا۲۰ بار تعویض هوا در ساعت نیاز است. برای ایجاد منطقه‌ای در اتاق عمل که تا حد امکان فاقد جرم/ذره باشد از ورودی کنترل نشده هوا از طریق اتاقهای مجاور به داخل اتاق عمل بایستی جلوگیری کرد.این کار را می‌شود از طریق هوا بندی اتاق عمل (تمام درزها در طی ساخت بایستی پر شوند) و با تغییر فشار انجام داد (یعنی بالاترین فشار که در اتاق عمل است به تدریج در اتاق بیهوشی کمتر ودر اتاقهای دیگر به حداقل می‌‌رسد تا با بوجود آمدن تفاوت فشار هوا از اتاق عمل به اتاقهایی که به مراقبت کمتر احتیاج دارند حرکت کند) بنابراین پنجره‌های اتاق عمل بایستی دارای دریچه‌های مشبک تهویه هوا با قابلیت هوابندی کامل باشند .

فعالیتهای جنبی:
اتاقهای فعالیت‌های جنبی ضروری نیست که در نزدیکترین مجاورت اتاقهای عمل قرار گیرند. این اتاقها بوسیله راهرویی که مورد استفاه بیمار نباشد جدا شوند.

اتاق پرستارها:
ابعاد این اتاقها بستگی به بزرگی دپارتمان جراحی بیمارستان دارد. باید فرض شود که در هر تیم جراحی هشت عضو دارد(پزشکها،پرستارهای اتاق عمل، پرستارهای بیهوشی) اگر واحد جراحی دارای بیش از دو اتاق عمل باشند مناسب است که سیگاریها را از غیر سبگاریها جدا کرد. این اتاق راحتی باید دارای تعداد صندلی کافی، کابینت و یک سینک باشد.

محل کار پرستارها:
این اتاقها می‌‌بایستی دارای موقعیت مرکزی باشند و دارای شیشه‌های بلند تا راهروی کاری از آن طریق دیده شود. علاوه بر میز تحریر آنها باید دارای کمد و کابینت و دیوارهای بلند برای نصب برنامه‌ها باشند.

اتاق گزارشات:
این اتاقها که نیاز آنها مطلق نیست نباید بیش از ۵ متر مربع باشنددر این اتاقها جراحان پس از عمل گزارش آن را تهیه می‌کنند.

داروخانه
یک داروخانه به مساحت ۲۰ متر مربع می‌تواند انواع مواد بیهوشی ،داروهای جراحی و مواد دیگر را در خود جای دهد بخصوص که دارای قفسه‌های گردشی باشد.

اتاق نظافت:
مساحت ۵ متر مربع برای چنین اتاقی کافی است این اتاقها بایستی به اتاق عمل نزدیک باشند زیرا پس از عمل میکروب‌زدایی (ضد عفونی) و تمیز کردن ابزار صورت می‌گیرد.

جایگاه تختهای تمیز:
در نزدیکی محدوده لابی بیماران بایستی فضای کافی جهت قرار دادن تختهای تمیز شده و آماده وجود داشته باشد. مقدار مورد نیاز عبارتست از یک تخت تمیز اضافی برای هر میز جراحی.

آبریزگاه
به خاطر مسائل بهداشتی مستراح‌ها بایستی خارج از محدوده جراحی و فقط در سرسرای (لابی) بیماران قرار گیرد.

ملزومات اتاق بازگشت هوشیاری:
اتاق بازگشت هوشیاری باید بتواند چندین بیمار عمل شده از اتاقها ی جراحی مختلف را در خود جا دهد. تعداد تختهای محاسبه شده باید۵/۱ برابر تعداد اتاقهای عمل باشند. اتاق مجاورآن اتاق شستشو با چند سینک است. پرستاری می‌‌بایستی دارای یک جایگاه نظارتی باشد که از آن بتواند بر همه بیمارها تسلط داشته باشد. طراحی اتاق باید طوری باشد که نور طبیعی بتواند وارد آن شود تا بیمارها بتوانند خود را با ساعات شبانه روز تطبیق دهند.

رعایت نکات ایمنی در جراحی
اتاق جراحی باید از طریق درهای کشویی برقی به اتاقهای بیهوشی، ترخیص شستشو واشیاء استریل ارتباط داشته باشند. این درها بایستی در خارج از اتاق عمل نصب شوند تا فضای اتاق را اشغال نکنند. به خاطر مسائل بهداشتی، سیستم باز کردن درها باید با پدالهای پایی کنترل شود در اتاق فعالیتهای جنبی درهای محوری (بدون جفت) با پهنای یک متر تا ۱٫۲۵ متر کافی است این نکته بایستی در نظر گرفته شود که اتاقهای اصلی بیهوشی دارای ترکیبی انفجار کننده از گازها هستند (بخارها، اکسیژن، اکسید نیتروژن) این گازها ممکن است به محدوده جراحی اتاقهای آماده کردن بیمار و گچ گیری رخنه کنند برای مقابله با جمع شدن گازهای بیهوشی در اتاق اتصالات الکتریکی و الکتروپزشکی بایستی حداقل در ارتفاع ۱٫۲۰ متر از سطح کف اتاق قرار گیرند. به وسیله کف رسانای اتاقها را با هم برابر کنید. رطوبت هوا را بین ۶۰% تا ۶۵% حفظ کنید. اتاقهایی که جهت نگهداری مواد بیهوشی به کار می‌‌روند بایستی ضد آتش باشند و به اتاقهای عمل، زایمان و بیهوشی راه نداشته باشند.

روشنایی
روشنایی در اتاق عمل بایستی قابل تنظیم باشد تا با توجه به موقعیت برش جراحی، نور را بازاویه‌های مختلف بتاباند. متداول‌ترین سیستم روشنایی چراغهای جراحی سقفی متحرک هستند این سیستم متشکل از یک روشنایی اصلی است که دارای حرکت چرخشی و زاویه‌هایی است و یک لامپ جنبی که بر روی یک بازوی ثانوی سوار است. روشنایی اصلی از تعداد زیادی لامپ کوچک ساخته شده است تا از ایجاد سایه‌های خیلی تاریک جلوگیری شود. امروزه اتاقهای عمل تخم مرغی شکل با روشنایی داخل سقفی نیز گاهی ساخته شوند مقررات روشنایی بیمازستانها شدت اسم روشنایی برای اتاقهای عمل را LUX 1000 و اتاقهای جنبی عمل را LUX 500 معرفی می‌کنند.

استریل‌سازی مرکزی
این مکان جایی است که تمام ابزار بیمارستان را آماده می‌کند. بیشتر این وسایل توسط دپارتمان جراحی (۴۰%) و مراقبتهای ویژه، جراحی و داخلی (هر کدام ۱۵%) استفاده می‌شود. به همین دلیل اتاق استریل‌سازی و مرکزی بایستی در نزدیکی این حوزه‌های تخصصی قرار گیرد توصیه می‌شود که مکانهای استریل‌سازی در جاههایی که دارای رفت‌وآمد کم (انسان و مواد) است قرار گیرند. تعداد استریل‌سازها بستگی به بزرگی بیمارستان و دپارتمانهای جراحی دارد و ممکن هست مساحت تقریبی ۱۲۰-۴۰ متر مربع را اشغال کنند.

بخش مراقبتهای ویژه
وظیفه بخش مراقبتهای ویژه (ICU) جلوگیری از اختلالات خطرناک فعالیتهای حیاتی بدن است: برای مثال ،اختلالات تنفسی، دگرگشت (سوخت‌و‌ساز بدن) و قلب وعروق ،عفونتها،دردشدید و ازکارافتادگی اعضاء (کبد، کلیه) خدمات بخش مراقبتهای فشرده کنترل ودرمان وهمچنین مراقبت از بیمار است. در بیمارستانهای عادی که فاقد تخصص پزشکی خاصی هستند مرسوم است که مراقبتهای ویژه را به دوبخش جراحی وپزشکی داخلی تقسیم بندی کنند.

ترتیب:
دپارتمان مراقبتهای ویژه بایستی یک بخش جداگانه باشد که فقط (بخاطر مسائل بهداشتی)از طریق لابی‌ها قابل دسترس باشد. توجه داشته باشید که براساس قوانین بیمارستان ،هر بخش مراقبتهای ویژه ،بایستی دارای بخش آتش‌نشانی جداگانه باشد. به غیر از سرسرای کارکنان و بیماران ،ملاقات کنندگان فقط بایستی از طریق سرسرای ملاقات کنندگان (اتاق انتظار) به این واحد دسترسی داشته باشد. درمرکز یک واحد مراقبتهای ویژه بایستی یک جایگاه کاری باز پرستاری قرار داشته باشد که به همه اتاق‌ها مشرف باشد .اتاق بازگشت هوشی بخش جراحی معمولا در قسمت مراقبتهای ویژه قرار دارد تا بیماران تحت مراقبت همان کارکنان قرار گیرند (توجیه اقتصادی) تعداد بیماران هر بخش مراقبتهای ویژه می‌‌بایستی بین شش تا ده باشد تا از انباشته شدن حجم کارکنان پزشکی و پرستاری جلوگیری شود وبهترین خدمت به بیماران ارائه شود. برای هرواحد (که دارای شش تا ده تخت است) میبایستی جایگا ه وظیفه پرستاران، جایگاه استریل (داروها و آماده سازی خون) یک اتاق مواد ویک اتاق تجهیزات در نظر گرفته شود. فضای لازمه تختها را می‌توان در ترتیب باز، بسته یا ترکیبی از ان دو قرار دارد. در ترتیب باز فضای کف اتاق بایستی بسیار زیاد باشد. تمام تختها بایستبی در معرض دید و نظارت جایگاه پرستارها باشند و دیوارهای (پارتیشن هایی) سبک ومتحرک، بیماران را از یکدیگر جدا می‌کند. این دیوارها بایستی دارای سبکی و ارتفاع آنها نصف سقف اتاق باشد. در ترتیب بسته اتاق‌ها ی جداگانه‌ای برای بیماران در نظر گرفته می‌شود که باز هم می‌‌بایستی تحت نظارت جایگاه مرکزی پرستارها باشند. از نقطه نظر بهداشتی و و روانشناختی ترجیح داده می‌شود زیرا بیماران در این مرحله بسیار آسیب‌پذیر هستند. یک را ه حل میانی که بسیار متداول است قرار دادن دو یا سه تخت در اتاقهای جداگانه است. ایده ال‌ترین طرح نقشه ستره‌ای است که در آن اتاق بیمار از جایگاه پرستاران در مرکز منشعب می‌شود.اما به خاطر محدودیت فضا روشهای سنتی متداولتر است. وظایف جانبی: برای وظایف جانبی بخشهای زیر بایستی در نظر گرفته شود. اتاق عمل برای جراحی‌های جزئی(m 30-25) فضای آزمایشگاهی ،آشپزخانه ،ساب است(۲۰m) اتاق مواد بهداشتی، اتاق معمولی، اتاق بهداشت، اتاق مهمانها،اتاق پزشک وظیفه، اتاق مدارک و در صورت امکان یک اتاق مشاوره و امکانات بهداشتی (با هماهنگی بخش بهداشت) بخش جراحی از نظر امکانات پزشکی می‌‌بایستی خود کفا و مستقل باشد.در کنار تمام تخت‌ها بایستی لوله، اکسیژن ،هوای فشرده وپمپ خلاء وجود داشته باشدو علاوه بر پریزهای برق متداول، پریزهای کم ولتاژ (برای سیستم فراخوانی پرستاران)و پریزهای پر فشار (مثلا برای تجهیزات پرتو ایکس) نیز بایستی تعبیه شود. بخش جراحی ویژه باید نزدیک و تا آنجا که می‌شود همسطح با دپارتمانهای جراحی و بخش پزشکی داخلی ویژه باشد. این بخش همچنین بایستی به پذیرش ومرکز خدمات عملیات اورژانس نیز نزدیک باشد. می‌‌بایستی با بخشهای بیماران سرپایی و جراحی مرتبط باشد همچنین توصیه می‌شود راههای دسترسی به آزمایشگاه کلینکی و بانک خون کوتاه باشد.

بخش‌های مراقبت
بخش‌های مراقبت بیماران بایستی در فضای بسته باشد و ترافیک انسانی‌آن با طرح ریزی درست راهها به حداقل برسد. بخشها بایستی دارای پنجره‌هایی جهت ورود نور طبیعی باشد اما بخش‌های درمان ،اتاق پرستارها، داروخانه و غیره را می‌توان با چراغ روشن کرد.

دپارتمانهای مراقبت
دپارتمان‌های مراقبت هر کدام به تخصصی ویژه تقسیم می‌شوند و اینها نیز دارای زیر مجموعه‌های خود می‌‌باشند. برای ایجاد مراقبت و نظارت کافی تعداد تختها هر بخش نبایستی بیش از ۱۶ تا ۲۴ عدد باشد به خاطر استفاده صحیح از کارکنان معمولا دو جایگاه کاری در کنار هم قرار داده و به بخش بزرگی از ناحیه خدماتی پرستاران متصل می‌کنند (برای مراقبت حدود ۳۰ تا۳۴ بیمار). ترتیب اتاقها به وضعیت، نوع و درجه حاد بودن بیماری بستگی دارد. نواحی پرستاری زیر نیز بایستی متمایز باشند: پرستاری عادی، مراقبت ویژه و فشرده تعداد تختها برای هر گروه مراقبتی در بخش مراقبت ویژه و فشرده کمتر است (بین ۶ تا ۱۲ تخت بسته به بزرگی بیمارستان)اتاق‌ها بایستی به گونه‌ای قرار گیرد که در کناره‌های تخت (دو طرف و قسمتهای تحتانی) فضای کافی برای حرکت و دسترسی وجود داشته باشد. تعداد کابینت‌ها و کمدها برای وسایل شخصی بیمار بایستی کافی باشد. (همچنین فضای کافی برای وسایل و تجهیزات مراقبتی مانند سینی متحرک و کمد وجود داشته باشد.

مشخصات تاریخی شهر ایلام

دوران پیش از تاریخ:

از دوران پیش از تاریخ که زندگی به صورت غارنشینی و کوچ نشینی و شکار رواج داشته آثار و یافته های زیادی در دنیا وجود ندارد ولی برخی از مطالعات بیانگر وجود زندگی به صورت گسترده در این دوران در استان ایلام است

پناهگاهها و زیستگاههای صخره ای که مربوط به دوران زارزین می باشد و میراث هزاران ساله شکارچیان عصر سنگ به شمار می ر وند که در استان ایلام کشف و ثبت شده اند که عمدتاً در دره هلیلان و تنگه ارغوان شهر ایلام قرار دارند  در دره هلیلان آثار مهمی از زندگی دوران اواخر نو سنگی(هزاره ششم تا پنجم ق.م)بدست آمده است.

دوران انقلاب نو سنگی:

از این دوران که دوره آغاز زندگی شهرنشینی و کشاورزی  و اهلی کردن حیوانات است آثار مهم  و متعددی در استان ایلام وجود دارد که شاخص ترین آنها تپه علی کش در دهلران است.

عصر مفرغ و آهن:

این دوران که هم زمان با دوران قوم کاسی و ایلامیها می باشد از دوران طلایی تکنولوژی بشری است که کاسیها بعنوان طلایه دار تکنولوژی کشف مفرغ معروفیت جهانی یافته اند در این دوره آثار بصورت ابزار مختلف از آلیاژها و فلزهای فوق با تکنیک خاص خود ساخته شده اند.در بررسی های بعمل آمده توسط هیأت بین المللی به سرپرستی واندنبرگ از قبرستانهای ایلام(ورکبود-بردبال چنار باشی)بیانگر این مهم است که در این دوران استان ایلام جزء مهمی از تمدن کاسیها و ایلامیها بوده است.

استان ایلام زمانی جزء کشور عیلام بوده است.کشور عیلام شامل خوزستان،لرستان،ایلام کنونی و کوههای بختیاری بوده است.

-----------------------------------------------------------------------------------

دوران تاریخی:

در دوره ماد استان ایلام جزء یکی از ایالتهای آنها به حساب می آمد.در دوره هخامنشی جزو 23 ساتراپی آنها بوده و این را داریوش هخامنشی بر صخره ای از کوه بیستون ثبت نموده است.در دوره ماد و هخامنشی استان ایلام بدلیل نزدیکی با پایتخت های باستانی شوش،هگمتانه(همدان) و بیستون از اهمیت زیادی برخوردار بوده است.

دوران سلوکی و اشکانی:

بعد از درگذشت داریوش سوم،اسکندر تمام ممالک ایران از جمله ایلام را به تصرف خود در آورد.پس از مرگ اسکندر میراث او بین سردارانش تقسیم شد که سوزیانا(ایلام-لرستان و خوزستان)جزو 27 ایالت سلوکیان بود.پس از انقراض آنان  و آغاز دوران پارتی(اشکانی)این منطقه جرئی از قلمرو اشکانیان شد.دولت پارت در زمان سلطنت مهرداد اول(171-138 ق.م)به دولتی بزرگ مبدل شد و ایالتهای پارس،خوزستان،ایلام،گرگان،باختر،مرو،زرنگ(سیستان) و سراسر پارت، یعنی ایران کنونی  و تمامی بین النهرین،تحت تسلط حکومت اشکانی در آمدند.

دوره ساسانی:

بعلت اینکه در این دوران استان ایلام فیمابین تیسفون(بغداد)بعنوان پایتخت ساسانیان و دولت شهرهای شوش و بیستون  و فارس قرار گرفته از اهمیتی ویژه برخوردار بوده است.و به همین دلیل عملیات عمرانی زیادی از سوی دولت مرکزی در این استان انجام پذیرفته که معروفترین آثار حفاظت شده آنها عبارتند از:پل گاومیشان،چم نمشت،قلعه سام،شهر تاریخی سیروان،آتشکده موشکان،چهار طاقی دره شهر.

در زمان ساسانیان،استان ایلام جزو سرزمین پهله یا پهلو،یعنی استان بزرگی که بعداً اعراب آن را جبال نامیدند بود.پهله شامل شهرهای اصفهان،ری،همدان،کرمانشاه،دینور،ماسبذان،مهرجانقذق،نهاوند،کوفه،قزوین،آذربایجان، قوم و کومش بوده است

-----------------------------------------------------------------

دوران اسلامی:

در متون تاریخی آمده  که ایلامیها خود اسلام آوردند و محدوده این استان در دوران اسلامی بعنوان بخشی از ایالت جبال تحت قلمرو خلفای اسلامی به مرکزیت کوفه  و بصره اداره می شد.در دوران اسلامی استان ایلام به دو بخش تقسیم گردید که قسمت شمالی به مرکزیت شیروان یا سیروان که به ماسبذان معروف است و قسمت جنوبی به مرکزیت سیمره(دره شهر)که به مهرجانقذق معروف بود.در سال 600ه.ق برای سهولت اداره این منطقه به دو ناحیه بختیاری و لرستان تقسیم شد و برای تشخیص آنها از یکدیگر بختیاری را لر بزرگ و لرستان را که منطقه ایلام  جزو آن بود لر کوچک خواندند.

دوران اسلامی متاخر:

این دوران شامل سلسله های افشاریه،زندیه و ... بوده ایلام جزئی از قلمرو این سلسه ها بوده است.شاخص ترین اثر مربوط به دوران زندیه ساختمان امازاده علی صالح(ع) در بخش صالح آباد شهرستان مهران است که اثر نوسازی و تجدید بنا شده است.

اما در زمان محمد علی میرزا فرزند ارشد فتحعلی شاه قاجار چون در صدد حفظ تمرکز قدرت و همچنین افزایش نفوذ و خاندان قاجار بودند بخش از قلمرو والیان لرستان به مرکزیت خرم آباد را به تصرف خود در آوردند و حکومت محلی والیان لرستان قلمروشان صرفاً به پشتکوه(ایلام امروزی)محدود شد.البته از دوره فتحعلی شاه لرستان کوچک به دو بخش پیشکوه(لرستان) و پشتکوه(ایلام)تقسیم شد.اداره پشتکوه توسط والیان بوده که عبارتند از:حسن خان-عباسقلی خان-حیدر قلی خان-علی خان-حیدر خان-حسینقلی خان و غلامرضا خان از نکات برجسته این دوران  استقلال نسبی سلسله میرها،حاکمان،محلی دره شهر بوده  که مناطق لر نشین استان را تحت فرمان خود داشته و علیرغم اینکه حکم خود را از والی پیشکوه(لرستان)دریافت می کرده ولی خراجگزار والی پشتکوه بوده اند.

--------------------------------------------------------

دوره معاصر:

پنج سال پس از روی کار آمدن رضا خان،وی سپاه والی وقت ایلام"غلامرضاخان فیلی"بعنوان آخرین حاکم ملوک الطوایفی را شکست داد و والی به عراق گریخت و در نجف اشرف ساکن شد.استان ایلام تا سال 1309 به حسین آباد معروف بود در این سال به بعد به دنبال تحولی که در منطقه پیش آمد(تغییرات سلطنت از قاجار به پهلوی)این منطقه توسط فرهنگستان  علوم به ایلام تغییر نام یافت.در سال 1316 به فرمانداری کل تبدیل شد و در سال 1353 این منطقه به ستان ایلام در تقسیمات کشوری رسمیت پیدا نمود.

امروزه استان ایلام یکی از غنی ترین مراکز آثار فرهنگی و تاریخی را در خود جای داده است  و حتی هر ساله نیز یافته هایی از دل خاک بیرون می آید که حیرت باستان شناسان را بر می انگیزد.در کاوش های شهر تاریخی دره شهر مسجدی از زیر خاک بیرون آورده شد  که نشان می داد اولین مساجد مسلمانان در ایران در ایلام ساخته

شده است.

----------------------------------------------------

ایلام از دید گاه مور خان

استان ایلام با مساحتی حدود 19086 کیلومتر مربع ،در غرب کشور بین 31 درجه و 58 دقیقه تا 34 درجه و 15 دقیقه شمالی نسبت به استوا و 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ قرار دارد.

این استان از شمال به استان کرمانشاهان ، ازغرب به عراق ، از جنوب به استان خوزستان و عراق و از شرق به استان لرستان محدود است ،و 425 کیلومتر مرز مشترک با عراق دارد.

حدود طبیعی استان ایلام ،که 220 کیلومتر و طول و100 کیلومتر عرض دارد ، بدین شرح است : از شمال ، کوه مانشت که تا رود سیمره امتداد دارد، از شرق ، مسیر رودخانه سیمره و کرخه ، از جنوب مسیر رودخانه دویرج(تله زی) ، و از ناحیه غرب ، مرز قراردادی کشور عراق.

در تاریخ سیستان آمده است :( ماسبذان و سیروان یکی است و این شهری است قدیمی از بلاد جبال که بین کوهستان واقع شده است و از حیث شبیه به مکه است و بین آن و سیمره دو منزل است ... و خلاصه ماسبذان آن روز پشتکوه یا استان ایلام امروزی است.

شهرهای مشهور دوره ساسانیان عبارتند از : سیمره مرکز مهرجانقذق که بعدها دره شهر یا داراشهر نامیده شد، شیروان یا سیروان حاکم نشین ایالت ماسبذان(استان ایلام) ارتفاع مرکز استان (شهر ایلام) از سطح دریا 1440 متر و فاصله هوایی آن تا تهران 490 کیلومتر است.

 سابقه تمدنی استان ایلام

استرابون ، از عیلامیان به عنوان ساکنان نواحی زاگرس در محدوده جنوبی ماد و شمال بابل و شوش یاد کرده است. چنین به نظر می رسد که جلگه آریوخ قدیمی ترین نام این منطقه (استان ایلام ) بوده است ، و عیلامیان ، به کمک آشور ، از این سرزمین به نینوا شتافتند. تا قبل از سده13ه . م.این منطقه به اریوحان شهرت داشته است. شاید محل حره مربوط به دوره اسارت یهودیان باشد.

بنیامین تودله از این منطقه به عنوان ارین یاد کرده و نوشته است : (در حدود 2000 خانوار یهودی در آنجا مستقر بوده اند.)

پیش از اسکندر ، نام آریوخ به سبد که جمع سبد که جمع آن سبدان است ، تغییر کرده و با پیشوند ماه ( سرزمین ) به صورت ماه سبد و ماه سبدان درآمده است. استرابون از آن با نام ماساباتیس ، یکی از بخشهای بزرگ دولت عیلام ، بین شوش و نواحی اطراف کوههای زاگرس ، یاد کرده است.

پلینی آن را مزوباتن نامیده که منطقه ای است زیر کوههای کامبالیدوس ،و رود الئوس در مسیر خود به طرف دشتهای شوش ، آن را مشروب می ساخته است.

دتونیسیوس ، ساکنان این منطقه را مزاباتی و بطلمیوس آنان را سامباتایی می نامند و دیودروس، در توصیف لشکرکشی اسکندر از آنان به نام سمبنه یاد می کند. استان ایلام امروزی در زمان اردشیر بابکان ماه سبدان نامیده می شد ، هم چنان که ماه نهاوند و ماه بسطام به معنی سرزمینهای نهاوند و بسطام آمده اند. اعراب دو واژه ماه و سبدان را با هم ترکیب کرده و حرف (د) را به (ذ) تبدیل کرده و این ناحیه را ماسبذان نامیده اند. این نام به صورتهای دیگر نیز در کتابهای جغرافی آمده است. از جمله به شکل ماسبتان، که گفته شده کلمه (ما) صورت دیگر (ماد) است. در تقسیمات جغرافیایی موسی خورنی ، این ولایت به نام مای سپتا و جزو کوست خوبران ذکر شده است. این ولایت دو حاکم نشین داشت : یکی شیروان و دیگری اریجان یا اریوجان. 

یاقوت حموی به نقل از ابن مقفع ، این ولایت را یکی از هفت شهر پهلویان یا پارتیان آورده است. امروز این ولایت ، استان ایلام و مرکز شهر ایلام است. 

استان ایلام ، از گذشته های دور ، مهد تمدنی اصیل و منطقه ای آباد بوده است. رودخانه سیمره ، با آبیاری و حاصلخیز کردن اراضی منطقه ، زمینه سکونت اقوامی را فراهم کرد، که تمدنی عالی پیرامون این رودخانه ایجاد کردند. دره سیمره، نقش بزرگی در تاریخ ایلام داشته است، و مهمترین خط ارتباطی، بین تمدنهای موجود در کوهها، و دشتهای جنوب غرب ایران، از این محل می گذشته است. کاوشهای باستان شناسان در تاریخ گذشته این سرزمین، ما را با کلیات مهم تاریخی و فرهنگ مدنی آنان آشناکرده است. پیدا شدن ظروف سفالی، که از نظر تاریخی مربوط به دوره حجراولیه است، نمایانگر وجود تمدن اولیه در برخی نقاط این سرزمین است.

ادوار تمدنی ماقبل تاریخ استان ایلام

آغاز این دوره که عهد دوم نام دارد و حدود 500 سال پیش از میلاد است اساس زندگی اجتماعی انسان در این زمان مستقر شدن در مراکز تجمعی است که آنها را روستاهای ما قبل تاریخ نامیده اند در این زمان انسان از خشتهایی ساخت که ظریف نبود به شکل هندسی منظمی هم نداشت بااین حال مشابه خشتهای تمدن اولیه بود این اختراع تحولی در وضع بنای خانه ها و ساختمان روستاها پدید آورد و منجر به ساخت نوعی آجر شده که در نتیجه استفاده از آن دیوارها نظم بیشتری گرفتند از قرمزی رنگ این آجرها نیز به عنوان وسیله ای تزئینی استفاده کردند.

کاوشهایی که در سال 1344 هجری شمسی در تپه گوران واقع در دره هلیلان استان ایلام انجام شدند نشان دادند که در لایه های با سال این تپه مربوط به 6500 سال قبل از میلاد دهکده ای نیمه مسکونی با خانه هایی از چوب وجود داشته است این دهکده به تدریج تا سال 5800 قبل از میلاد به صورت آبادی کاملاً مسکونی با خانه های آجری درآمده است. لایه های فوقانی کاملترین دره سفال رنگین و ساده را که در زاگرس کشف شده نشان می دهد در حالی که لایه های زیرین آجری هستند در این دوره از فلز به خصوص از مس چکش کاری شده ومنگنزاستفاده می کردند و ازآنهااشیاءکوچکی مانند درفش وسنجاق می ساختند ولی هنوز ذوب فلز را نمی دانستند در منطقه ایلام آثار وجود کوره های ذوب فلز و شاید قدیمی ترین نوع آن در جهان یافت شده اند. ساکنان بین النهرین برای رفع نیازهای خود در زمینه فلزکاری به معادن و صنعت فلزکاری منطقه زاگرس (منطقه ایلام امروزی) وابسته بوده اند زیرا قبایل ساکن در پشتکوه (ایلام استاد این صنعت بوده اند سرزمین ایلام نقش بسیار مهمی در گسترش صنعت فلزکاری در قلب آسیای غربی داشته است.

قدیمی ترین و مهمترین آثار باستانی ایرانیان از جمله ایلام ظرفهای سفالین نقاشی شده زیبایی هستند که به دوره طولانی سه هزار ساله ای یعنی 4000 تا 1000 قبل از میلاد مربوطند این ظرفها که برجسته ترین یار انسان عصر مس اند جانشین سفالینه ایران در اوایل دوره سنگ ـ مس به شمار می روند ظروفهای مذکور در شوش (معروف به شوش الف) و در اکتشافات بعدی درنهاوند،کرمانشاه، ایلام، سیستان، بوشهر، شیراز و ... پیدا شده اند. دکتر بهمن کریمی مؤلف کتاب راههای باستانی و پایتخت قدیمی ایران می نویسد : کزآباد دره هلیلان، دو تل یکی بزرگ و یکی کوچک است در تل بزرگ دو سمت حفاری شد سمت شمال و سمت شرق. در جهت شرقی که چندین روزگار کردیم آثاری از کوزه شکسته های رنگین و بی رنگ و نقشدار نمودار شد که سال حقیقی را می توان از سه هزارسال قبل حدس زد. بر ظروف سفالین به دست آمده از دره هلیلان اشکال هندسی، تصویر درخت، پرنده و حیوان ،مخصوصاً بز کوهی و ... نقش بسته اند. شکلهای هندسی خطوط مصرص و حصار دامغان، گیان نهاوند و ویرانه های شوش هستند. کشف این ظروف نمایانگر قدمت تمدن ایلام تا حدود 4000 سال قبل از میلاد است. بر اساس اسناد و مدارک موجود در دوره ایجاد تحولات تدریجی در بین النهرین فرهنگ سفالینه رنگی، با سرسختی در ایران، از جمله در ایلام پایدار مانده بود. تنها شوش برکران فلات ایران با این تحولات تماس یافته بود در خاکبرداریهای اخیر از این محل ظرفهایی از نوع ظرفهای بین النهرین پیدا شده اند بدین ترتیب در بالای سفالینه های شوش الف، سفالینه هایی دیگر قرار دارند که به کهن ترین دوره باستانشناسی بین النهرین یعنی دوره تعلق دارد و در بالای این قشر نیز آثاری مشابه آثار دره هلیلان وجود دارد که می توان آنها را به دوره های اوروک و حمدت نصر نسبت داد. دوره مفرغ در استان ایلام سابقه ای حدود هزاره سوم قبل از میلاد 2600تا 2000قبل از میلاد دارد بررسیهای باستانشناسان در دره هلیلان و سایر نقاط باستانی استان ویرانه های تعداد زیادی از قرارگاههای متعلق به دوره مفرغ را نشان می دهند که می توان آنها را شهر نامید. ظروف سفالی که وجود تمدن اولیه را در سرزمین ایران به ویژه در برخی نقاط این کشور مثلاً در استان ایلام نشان می دهند پس از عصر حجر وارد دوره مفرغ می شوند و با معیارهای هنری مشترک در همه جا از سواحل سوریه تا جلگه سیستان و رود سند دیده می شوند. آثار بدست آمده از کاوشهای تخت خان آبدانان و دالان ها و غارهای دسته جمعی بزرگی ، پوشیده از سنگهای آهکی اند که سقفهای تاقی شکل دارند این آرامگاههای خانوادگی، بین 6 تا 16 متر طول دارند در این قبرها مردگان با سلاح، ابزار کار و با زیورآلاتی چون گردنبند، سنجاقهای زینتی منقوش، انگشتر و دستبند دفن شده اند و مواد غذایی و مشروبات آن زمان نیز در ظرفهای گلی خام و منقوش و یا در ظرفهای مفرغی همراه آنان در گور گذاشته اند ظرفهای سفالی، پس از پخته شدن با رنگهای گوناگون مانند قهوه ای تیره یا قرمز و نارنجی، رنگ و برروی آنها اشکال هندسی و یا تصویر حیوانات، نقاشی شده اند. از اکتشافات مربوط به این دوره می توان چنین نتیجه گرفت که قبایل پشتکوه استان ایلام در فلزکاری استاد بوده اند. با کاوش گورهای عصر مفرغ جدید در قبری در تپه سراب باغ آبدانان، مقداری کوزه های گلی پخته به رنگ بژ یا منقوش قرمز تیره، دهن گشاد مخصوص بانقشهای پهن نواری، لیوانهای آبخوری که با نوارهای موازی تزئین شده و دوعدد تبر هاشوری شده بدست آمده است. این کوزه ها شباهت زیادی به نوع سفالهای کشف شده شده در تپه گیان دو از نهاوند داشته و مربوط به حد فاصل عصر مفرغ میانه و مرحله دوم دوره قدیم اند. بعضی از انواع آن نیز از نوع سفالهای تپه حسنلو آذربایجان غربی بوده اند و احتمالاً می توان آنها را مربوط به دوره مفرغ جدید 1300تا 1600هجری قمری دانست. اشیاء فلزی این دوره منحصر به سنجاقهای مفرغی ساده اند که نظیر آنها در هزاره سوم پیش از میلاد دیده اند. مفرغهای دوره های میانه و جدید که به طور کلی می توان آنها را مربوط به دومین هزاره قبل از میلاد دانست شکاف بزرگی در کاوشها بوجود آورده اند.                      

استان ایلام در زمان عیلامیان                                                                                                   

بابلیها ارتفاعات سرزمینی را که در شرق بابل قرار داشت آلامتو یا آلام، یعنی کوهستان و شاید کشور طلوع خورشید یعنی شرق مینامیدند. کشور عیلام، شامل خوزستان، لرستان امروزی، استان ایلام کنونی و کوههای بختیاری بوده است حدود این کشور از غرب رود دجله از شرق قسمتی از فارس از شمال راه بابل به همدان (کوههای بختیاری) و از جنوب خلیج فارس تا بوشهر بوده است. کشور عیلام در دوره عظمت از غرب به بابل و از شرق به اصفهان می رسیده و از دو قسمت کوهستانی و دشت تشکیل می شده است. ناحیه کوهستانی که در شمال قرار داشت به سبب وضع جغرافیایی دست نخورده و ابتدایی باقی ماند اما قسمت دیگر یعنی دشت به علت مجاورت و تماس دائم با ملل متمدن زمان مرکز یکی از مهمترین تمدنهای ایران کهن شد و جغرافی دانان قدیم یونان و روم ازجمله استرابون، ایالتی از عیلام را که شهر شوش در آن واقع بود مناسب اهمیت شوش سوزیان یا سوزیانا خوانده اند.                                                          

در رابطه با مذهب ابتدا رب النوعهای مختلف مورد پرستش بوده اند احتمالاً به نظر آنان زندگی زائیده رب النوعهای مؤنث بوده است که شوهرش رب النوعی دیگر بوده که در عین حال فرزند او نیز بوده است. شاید رسم انتساب به مادر که نزد عیلامیان معمول بوده ناشی از همین طرز فکر بوده است. حکومت عیلام ملوک الطوایفی بوده است و هر یک از ایالتهای آن حکومتی جداگانه داشته است.                                          

استان عیلام در دوره ماد (708-550 ق.م) جزو ایالت عیلام بوده که خود در زمان حکومت               (633-584 ق.م) جزو ساتراپ نشین هشتم دولت ماد محسوب می شد.                                               

ایلام در زمان هخامنشیان                                                                                                         

کورش بزرگ بنیانگذار نظام شاهنشاهی در ایران در سال 533 ق.م علیه آژی دهاک (= آستیاگی) جد مادری خود و آخرین شاه ماد قیام کرد و او را در نزدیکی شهر پاسارگاد شکست داد و در سال 550 ق.م به حکومت مادها پایان داد و متصرفات آنان از جمله عیلام و استان عیلام امروزی را تحت سلطه خود درآورد. کورش کشور وسیع خود را به 20ساتراپی تقسیم کرد و برای هر استان حاکمی گماشت. استان ایلام امروزی ساتراپی عیلام بود.                                                                                                     

ایلام در زمان ساسانیان                                                                                                           

در زمان ساسانیان استان ایلام جزو سرزمین پهله یا پهلو یعنی استان بزرگی که بعداً اعراب آن را جبال نامیدند بود. پهله سرزمینی است که شاهان اشکانی حکومت را از آنجا آغاز کردند شامل اصفهان،ری ،همدان ، کرمانشاهان، دین ور، ماسبذان یا ماسپتیان، مهرجانقذق،نهاوند، کوفه، قم، قزوین، کوهش و آذربایجان بوده است. در این تقسیم بندی غرب سرستان شامل دو بخش مهم ماسبذان و مهرجانقذق(=مهرگان کوه)بود شمال آن الیشتر بود که جزو ماه کوفه محسوب می شد بخش میانی آن نیز جزو شاپور خواست، یهنی شهری که به فرمان شاپور اول شاه ساسانی بنا شده بود. شهرهای مشهور دوره ساسانیان عبارتند از : سیمره مرکز مهرجانقذق که بعدها دره شهر یا داراشهر نامیده شد. شیروان یا سیروان که حاکم نشین ایالت ماسبذان،استان ایلام کنونی بوده است. دره شهر و شیروان محل ییلاقی بعضی از امرای دوره ساسانی بودند و هنوز در این محل آثار دژ و حصار تنگ چوبینه که به نام بهرام چوبینه نام گذاری شده باقی اند. از حکمرانان دوره ساسانی در استان ایلام اطلاع درستی در دست نیست شاید آخرین فرمانروای ساسانی هرمزان بوده است که بر سیمره مرکز دره شهر حکمرانی کرده است.                        

ایلام پس از اسلام                                                                                                          

پس از رحلت پیغمبر اسلام (ص)، ابوبکر صدیق زمام امور مسلمانان را به دست گرفت در سالهای 12 و13 هجری قمری مسلمانان به ایران هجوم آوردند. در سال 16 هجری قمری یعنی در زمان خلافت عمر به فرمان سعد بن ابی وقاص، ناصرابن خطاب، مأمور فتح ماسبذان شد. الکامل ابن اثیر در شرح وقایع سال 16 هجری قمری می نویسد(پس از آنکه هاشم از حلولاء این بازگشت سعد خبردار شد که آذین پسر هرمزان جمع کرده و به دشتها روی آورده است. سعد، ضراربن خطاب را با سپاهی به مقابله با او فرستاد و در دشت ماسبذان به هم برخورد نمودند و جنگی شدید درگرفت و آذین توسط ضرار دستگیر شد و سرش از تن جدا شد. سپاهیان عرب تا حوالی سیروان جلو رفته و ماسبذان را قهراً گرفتند مردم آن شهر به جبال فرار کردند ضرار آنان را دعوت به مصالحه کردند و آنان هم پذیرفته بازگشتند ضرار تا انتقال سعد به کوفه در ماسبذان بود سپس به طرف کوفه عزیمت کرد و پسر مزوویل اسدی را در ماسبذان جانشین خود ساخت بعضی نوشته اند که فتح ماسبذان بعد از واقعه نهاوند در سال 21 هجری قمری روی داده است در همین سال بود که عمر به مشورت علی ابن ابی طالب (ع) به نوشتن تاریخ فرمان داد.) احمد ابن یحیی بن جابر  بلاذری مؤلف کتاب فتوح البلدان فتح ماسبذان را پس از تصرف نهاوند بین سال 21 هجری قمری بدست ابوموسی اشعری ذکر کرده است. ابوموسی اشعری، پس از فتح نهاوند، ابتدا دینور و سپس سیمره را تصرف کرد ابن اثیر در این باره می نویسد ( ابوموسی که نهاوند را ترک کرد به همراه لشکریان بصره،دینور به را تصرف درآورد و پس از پنج روز توقف به عقد صلح با پرداخت جزیه موفق شد اهالی شیروان نیز مثل آنها مصالحه کردند سپس سایب ابن اختراع از طرف ابوموسی متوجه سیمره،مهرجانقذق شد و پس از فتح آنجا با مردم صلح کرد. برخی نیز گفته اند که سایب مستقیماً از اهواز متوجه مهرجانقذق بوده است.) استان ایلام در تقسیمات پس از اسلام جزو ایالت جبال یا کوهستان بوده و ایالت سیمره و شیروان جزو قلمرو حکومتی بغداد و بصره محسوب می شدند.                                                         

ایلام در عصر صفاریان                                                                                                            

یعقوب لیث در شوال 261 هجری قمری سیستان را تصرف کرد و پس از فارس و خوزستان و سایر سرزمینهای کرانه شمال خلیج فارس را تسخیر کرد و در سال 264 هجری قمری جمعی از لشکریانش را به فرماندهی ابو معز بلال ابن ازهر به اهواز فرستاد و خود نیز به دنبال آنان رفت تا از آنجا عازم بغداد شود در همان سال سپاهی به سیمره فرستاد و ضمن فتح آنجا اسیری نیز گرفت محمد بن جریر طبرسی ضمن شرح حوادث سال 264 هجری قمری می نویسد:(یعقوب صفار سپاهی به سیمره فرستاد که پیش از وی آنجا رفتند  و به نزد را بگرفتند) و به اسیری سوی صفار بردند که به نزد وی درگذشت.                                                                                                                   

 قرون معاصر

پس از استقرار حكومت قاجار و در زمان فتحعليشاه، ايران به پنج ايالت و تعدادي ولايت بزرگ و كوچك تقسيم شد. ناصرالدين شاه در اواسط سلطنت خود، ايران را به چهار ايالت و 23 ولايت تقسيم كرد كه لرستان و پشتكوه يك ايالت بود وايلام نيز يكي از ولايات اين ايالت بود. درسال 1316 هجري خورشيدي، مجلس شوراي ملي تقسيمات جديدي تصويب كرد كه طبق آن كشور را به 10 استان و49 شهرستان تقسيم كرد. در اين تقسيم بندي استان ايلام با نام شهرستان ايلام جزء استان پنجم يعني كرمانشاهان بشمار آمد. درسال 1353 فرمانداري كل ايلام به علت موقعيت سياسي و مرزي به استان تبديل شد.

تایخچه تاسیس واحد ایلام

دانشگاه آزاد اسلامي واحد ايلام با درخواستهاي مكرر مردم محروم ايلام و مسوولان وقت و دستورمساعد حضرت آيت الله هاشمي رفسنجاني و توجه ويژه دكتر جاسبي در تيرماه 1377 با 220 دانشجودر چهار رشته كارداني و در يك ساختمان اجار ه اي فعاليت خود را آغاز كرد. محروميت مضاعف استان ايلام و درگيربودن ا ين ا ستان در طول هشت سال دفاع مقدس باعث توسعه نيافتگي استان در همه زمينه ها از جمله آموزش عالي شد. با تصويب و را ه اندازي دانشگاه آزاداسلامي واحدا يلام وا ستقبال گسترده مردم به خصوص جويندگان علم و دانش اين واحد دانشگاهي در مدت كمتر از 10 سال به بزر گترين مركز آموزش عالي استان ا يلام تبديل شد وا مروز علاوه بر واحد ايلام، واحددره شهر و مراكز آموزشي دهلران، آبدانان،ا يوان ومهران نيز در حال خدما ت دهي به دانشجويان عزيز هستند.
در حال حاضر بيش از 12 هزار دانشجو در واحدهاو مراكز آموزشي دانشگاه آزاد اسلاامي استان ايلام مشغول تحصيل هستند. را ه اندازي 50 رشته كارداني و كارشناسي در واحد ايلام، تملك 350 هزارمترمربع زمين در سطح ا ستان، جذب وا شتغال زايي بيش ازهزار نفر (اساتيد و كاركنان واحدها و مراكز آموزشي)،فارغ التحصيل شدن بيش ا ز 9500 دانشجو به عنوان نيروهاي متعهد و متخصص مورد نياز توسعه ا ستان،انجام د هها طرح پژوهشي و علمي با كمك سايرا دارات ونهادها و... شمه اي ا ز فعاليت ها و خدمات دانشگاه آزاداسلامي به مردم محروم ايلام ا ست.
امروزبه بركت تاسيس اين واحد دانشگاهي دغدغه مسوولان استان براي تامين نيروي ا نساني موردنيازاستان نيز مرتفع شده وا ین واحد دانشگاهی نماد پویایی و تولید علم در استان است

 آدرس سایت دانشگاه ازاد ایلام:  دانشگاه ازاد ایلام

گالری ها که برای نمایش آثار هنری و اشیاء فرهنگی و علمی مورد استفاده قرار می گیرند باید دارای شرایط زیر باشند:

- از نظر حفاظت در مقابل خرابی، دزدی، آتش سوزی، رطوبت، خشکی بیش از حد، نور شدید آفتاب و گرد و غبار مطمئن باشند.

- در شرایط عادی، زاویه ی دید انسان (54 یا 24 درجه به بالای سطح تراز چشم) در مورد تصویری که در فاصله ی 10 متری قرار داشته و سطح آن کاملا روشن است موقعی حاصل می شود که ارتفاع تصویر آویخته شده 4900 میلیمتر در بالای سطح دید و 700 میلیمتر به پایین سطح ادامه داشته باشد. تنها در مورد تصاویر بزرگ چشم انسان مجبور است از پایین تصویر تا به بالای زاویه ی دید حرکت کند. بهترین موقعیت برای نصب تصاویر کوچک (نقطه تاکید: سطح افق در تصویر) عبارت از محلی هم تراز با دید تماشاگر است.

-اشیاء مورد نمایش باید طوری قرار داده شوند که بدون زحمت در معرض دید مردم قرار بگیرند.

آمفی تئاتر

باید توجه داشت که آمفی تئاتر جدا از مسیر عادی بازدیدکنندگان باشد، نزدیک به سالن اصلی ورودی و یا مستقیماً بدان راه داشته باشد. کاملا مجهز به وسایل ایمنی باشد. (درهای اضافی، سیستم مستقل برق، از نظر گرما و سر و صدا از بقیه بخش های ساختمان جدا باشد و ...)

- طراحی فضای مناسب جهت دستگاه های نمایش فیلم، اسلاید و ... از نیازهای این سالن است.

- خروجی ها باید به طرف بیرون باز شده و مطابق با تعداد افراد و طول مسیر حرکت آنها طراحی شوند.

- ارتفاع درها نباید از 220 سانتیمتر کمتر باشد.

- عرض کریدورها 1100 میلیمتر برای تا 100 نفر، 1600 میلیمتر برای تا 250 نفر باید باشد.

- پلکان با عرض 1100 میلیمتر برای تا 100 نفر، 1600 میلیمتر برای تا 250 نفر باید باشد.

- حداقل ارتفاع پله ها 14 سانتیمتر و حداکثر 18 سانتیمتر باید در نظر گرفته شود.

- برای کوتاه کردن زمان انعکاس صوت، حجم محوطه به ازای هر صندلی 14/ 5/7 مترمکعب می باشد.

- از طرح دیوارهای قوسی و سهمی و دیوارهایی به شکل مقعر خودداری شود.

- سرانه سالن نمایش بدون احتساب فضای صحنه 1/1 متر مربع برای هر نفر می باشد.

- اگر برای هر 4-3 راهرو یک در خروجی جانبی به عرض 1 متر در نظر گرفته شود، به ازا هر راهرو 25 صندلی مجاز است.

- خط دید هر تماشاچی بایستی 12 سانتیمتر بالاتر از چشم تماشاچی ردیف جلو باشد.

- حداکثر فاصله آخرین ردیف از خط جلوی صحنه 24 متر می باشد.

- همچنین می بایست به گونه ای طراحی شود که بتوان صحنه را از هر جای سالن به وضوح و به خوبی دید یعنی باید تطابقی بین عمق و عرض آن موجود باشد.

- صحنه های بدون بسط و گسترش مساحت کمتر از100 ترمربع، سقف صحنه کمتر از 1 متر بالاتر از قسمت فوقانی جلوی صحنه است.

-نسبت ارتفاع جلوی صحنه به عرض، باید 6: 1 باشد.

- فاصله لبه نشیمن هر صندلی تا پشتی صندلی جلویی برای صندلی های ثابت حداقل 60 سانتیمتر و برای صندلی های تاشو حداقل 40 سانتیمتر باید باشد.

- حداقل عرض صندلیها از محور تا محور دسته ی صندلی نباید از 50 سانتیمتر کمتر باشد و حداقل عمق نشیمن صندلیها نباید از 40 سانتیمتر کمتر باشد.

- ارتفاع اتاق پروژکسیون نباید از 5/2 متر کمتر باشد.نمونه هايي از پلان آمفي تئاتر

کتابخانه

مهمترین نکته ای که در طراحی اولیه ی کتابخانه باید مورد توجه قرار گیرد، آرامش و سکوت و محیط مطبوع آن است که هم به محل استقرار آن در مجموعه و هم به مصالح به کار رفته در آن مربوط می شود.

- تابش مستقیم نور خورشید از کتابخانه نامطلوب است. لذا حتی المقدور سعی شود نور کتابخانه از طریق جبهه ی شمالی تامین شود.

- از آشکارسازهای گرما و دود استفاد شود، از روش آب پاشیدن دوری کنید زیرا آسیب آن برای کتاب بیش از آتش است.

- در بخش کتب مرجع برای هر 1000 جلد کتاب مساحت 10 متر مربع اختصاص داده می شود.

- در فضای دسترسی باز؛ 15 متر مربع بر 1000 جلد کتاب (حداقل 100 متر مربع) اختصاص داده می شود.

- میز مطالعه برای خواننده کتاب 600×900 میلیمتر مربع است و به ازا هر نفر 25/2 متر مربع فضا برای مطالعه اختصاص داده می شود.

- فضای میان قفسه ها باید حداقل 4/1 -3/1 متر عرض داشته باشند.

- راهرو میان قفسه ها نباید بیش از 3 متر طول داشته باشند.

- همه ی کتابخانه ها به یک اتاق کار کوچک (10 متر مربع) و انباری کتاب مجهز به قفسه بندی (5 متر مربع) نیاز دارند.

اداری

جریان کار در یک اداره مانند ماشین است که تمام اجزاء آن با هم کار می کنند. منبع نیروی یک اداره اطلاعات آن است. بدین سبب طرح ریزی می باید طوری باشد که اطلاعات بدون وقفه های بی مورد در هر قسمت جریان یابد. جهت دستیابی به این هدف، بخشهای اصلی اداری با توجه به عملکردهای هر یک می باید در محل مناسبی در نظر گرفته شود. به طور مثال افرادی که در رأس قسمت مدیریت قرار دارند، معمولا در یک جا جمع می نمایند. یا قسمت مدیریت می تواند از محل تردد عمومی اداری به دور باشد و قسمت های امور اداری و مالی، دبیرخانه و ... که دارای تماسی زیاد با مسئولین و کارمندان این قسمت هستند بهتر است در ارتباط مستقیم با آن در نظر گرفته شود.

بخش اداری بهتر است از طریق سالن اصلی ورودی در دسترس عموم باشد، لیکن در نظر گرفتن ورودی مجزا و مستقل به منظور دستیابی کارکنان و افراد ویژه بسیار مناسب است.

پژوهشی

مساحت آزمایشگاه ها باید متناسب با اندازه موزه باشد و فضایی که به این منظور اختصاص می یابد باید وسیع بوده، از نور کافی و جریان هوای مناسب برخوردار باشد. همچنین به تمامی امکانات پیشگیری در برابر دزدی و آتش سوزی مجهز بوده و به آسانی از درون و برون موزه قابل دسترس باشد.

آموزشی

در فضاهای آموزشی مسئله ی نور همیشه حائز اهمیت است.

در صورتی که عمق کلاس از 5/6 متر بیشتر باشد حداقل عرض پنجره باید 20/1 متر و ارتفاع آن 2 تا 5/2 متر باشد. ضمناً تابش نور باید از سمت چپ صورت گیرد.

- بسیاری از موزه ها برای جلوگیری از مسائل ناشی از فشار و بار سنگین بر ساختمان طبقه زیرین آن را بعنوان انبار مورد استفاده قرار می دهند.

- در سیستم انبار و نگهداری متحرک بافته های تخت، فاصله عمودی بین دو میله افقی موجود در هر واحد، باید به گونه ای در نظر گرفته شود که با اندازه بافته هایی که بر روی آنها انداخته خواهد شد، متناسب باشد. فاصله بین ریلها در سقف برای بافته های سبک، 15 سانتیمتر و برای بافته های سنگین با حجم زیاد، 20 سانتیمتر مناسب است. فاصله بین انتهای شی آویزان با کف اتاق برای گردش هوا باید 60 سانتیمتر در نظر گرفته شود. همچنین فضای پیش بینی شده در وسط اتاق باید به اندازه ای باشد که بتوان هر واحد را به راحتی در معرض نمایش گذاشت.

- لازم است پارکینگ کارمندان از پارکینگ عمومی مجزا گردد و حتی الامکان فضایی سرپوشیده و یا حداقل سایه افکن (خصوصا برای پارکینگ کارمندان که ماشین مدت زیادی پارک می گردد) در نظر گرفته تا از تابش آفتاب و نیز ریزش نزولات آسمانی محفوظ باشد.

- ورودی سواره حداقل 150 متر از تقاطع خیابان فاصله داشته باشد، یا از لاین کند شونده برای دستیابی به ورودی استفاده شود.

تاسیسات

محل ساختمان تاسیسات باید به گونه ای طراحی شود که امکان دسترسی سواره و پیاده به آن مسیر باشد و دور از گالری ها و موزه باشد تا آلودگی های صوتی و هوایی آن مزاحمت ایجاد نکند.

1) هر فعالیتی که مخاطب در موزه انجام می دهد نیاز به فضایی برای فعالیت متضاد آن دارد تا احساس خستگی در مخاطب از بین برود.

2) سلسله مراتب به جا و مناسب فضای استراحت کوتاه مدت، بازده موزه را بالا برده و شوق بازدیدکننده را برای ماندن و دیدن افزایش می دهد.

3) چون در موزه دیدن از نزدیک اتفاق می افتد، برای رفع خستگی نیاز به دیدن دور دست احساس می شود و به تبع آن توجه به چشم اندازهی اطراف، آزاد و بازگذاشتن مسیر دید چشم اندازهای اطراف و ارتباط بصری این چشم اندازها با تالارهای نمایش اشیاء از اهمیت خاصی برخوردار می شود.

4) محل فعالیت انسان نیاز به فضای باز و ارتباط مستقیم با نور طبیعی، و محل نمایش اشیاء نیاز به نور مصنوعی و قابل کنترل دارد. معماری فضای نمایش باید پاسخی به همراهی این فعالیت ها و نیازهای متضاد باشد.

5) معماری موزه باید به گونه ای باشد که هم رسالت اجتماعی آن – ارتباط مستقیم با مخاطب- لحاظ شود و هم مسائل امنیتی و حفاظتی رعایت گردد.

6) هنر طراح در طراحی موزه، همنشینی مناسب فعالیت های متضاد خواهد بود.

7) باید توجه کرد که موزه و ساختمان آن وسیله نمایش اشیاء است و نه اشیاء وسیله نمایش ساختمان موزه.

8) ویژگی های معماری موزه باید منطبق بر روابط هماهنگ فضا، نور و آثار باشد.

9) معماری موزه باید قابل تطبیق با مساله غرفه بندی و دسته بندی اشیاء بوده و بر آن تاکید کند.

10) در عرصه نمایش، هیچ فضایی را نمی توان مطلقا ارتباطی دانست. کوچکترین سطح موزه نیز باید در خدمت ارائه اطلاعات و نمایش آثار برای مخاطب باشد.

11) در معماری موزه، مدار گردش بازدیدکننده و مسیر حرکت کارکنان و مسیرجابجایی آثار باید از همدیگر جدا شوند.

12) ورودی باید به صورت یک عنصر معماری مستقل اما در رابطه تنگاتنگ با موزه طراحی شود.

13) ورودی پلی است که مردم را با محتویات موزه پیوند می دهد.

14) تعبیه ورودی مستقل برای برخی فضاهای خدماتی (نظیر رستوران ها) موزه را در معرض بازدید اتفاقی (کسانی که برای دیدن موزه نیامده اند) قرار داده و به جذب مخاطب و فعال نگه داشتن مجموعه کمک می کند.

15) شیرازه اولیه هر موزه ای رابطه شی و مخاطب است.

16) هر بیننده ای به بهانه برقرار نمودن ارتباط فردی با شی به موزه می آید.

17) طراح، در ساماندهی فضایی موزه باید کوشش کند تا انتظامی را فراهم آورد که بازدیدکننده به راحتی بتواند در فضاهای مختلف موزه سیر کند و سلسله مراتب آن را به خوبی ادراک نماید.

18) طراح باید کوشش نماید تا در فضای نمایش انقطاع بازدید به وجود نیاید و حرکت عمودی مخاطب با حرکت افقی توام گردد. در اینجا توجه به انتخاب مناسب عناصر کالبدی اهمیت می باید.

19) رسالت طراح در طرح موزه این است که فضا (برای بیان مطالب) به گونه ای تعریف و خلق شود که مخاطب عمق مسائل را دریابد و نتایج و رفتار موردنظر حاصل شود.

عرصه بندی کل مجموعه

برای عرصه بندی موزه و تقسیم بندی عناصر نمایش باید بین مجموعه اشیاء به نمایش درآمده، مدار بازدید یا محورهای هدایت و بخش های اطلاع رسانی هماهنگی به وجود آورد. در هر موزه ای به اعتبار و ارتباط با بازدیدکننده، سه عرصه ی مختلف وجود دارد:

عرصه عمومی: با دسترسی بی واسطه ی عموم مردم. شامل گالری ها، کتابخانه، آمفی تأتر و ...

عرصه خصوصی: که میزان فضای ناچیزی نیاز دارد و شامل فضاهای اداری، انبارها، خدمات داخلی بنا و ... می باشد.

عرصه عمومی- خصوصی: شامل فضاهای تحقیقاتی، آموزشی، رستوران ها، سرویس های بهداشتی و دیگر خدمات رفاهی می باشد.

می توان به اعتبار عملکرد نیز به عرصه بندی موزه پرداخت یعنی عملکردهای همسو و تقریبا مشابه را در عرصه ای واحد قرار داد. در این صورت موزه با عرصه های زیر تعریف خواهد شد:

1- معرفی

2- اداری

3- پژوهشی

4- آموزشی

5- خدمات رفاهی و عمومی

- خدمات پشتیبانی

در ذیل هر یک از عرصه های بالا به طور اجمال معرفی و مطالعات مربوط به آن ارائه می گردد.

عرصه معرفی

این عرصه شامل قسمت هایی از موزه می شود که به معرفی و نمایش آثار اختصاص دارد. در واقع مهمترین و اساسی ترین عرصه است که نقش آن مستقیما با استفاده کنندگان و بازدیدکنندگان از موزه می باشد. گالری ها، آمفی تأتر و کتابخانه از فضاهایی می باشند که این عرصه را تشکیل می دهند.

1-گالری ها :گالری ها قسمت مهم و نمایان عرصه معرفی می باشند. از آنجا که آثار به نمایش گذاشته شده شامل آثار دائمی و موقت می باشند، گالری ها نیز دو قسمند: گالری های دائمی؛ که در آن آثار دائمی (که عموماً تغییر نمی کنند) به نمایش گذاشته می شوند، گالری های موقت که به طبع در آن آثار به صورت موقت و در زمان برپایی نمایشگاه موقت و موسمی به نمایش گذاشته می شوند. در موزه فرش نیز گالری های دائمی محلی برای نمایش حدود 200 تخته فرش هنری- قدیمی- موزه ای و نقوش فرش و حتی ابزار بافت و نگهداری فرش در نظر گرفته شده و گالری های موقت برای برگزاری نمایشگاه های فصلی و موضوعی که در مناسبت های گوناگون و با موضوعات مختلفی برای نمایش آثار و بالخصوص نمایش فرش های هنری شخصی در نظر گرفته شده است که حتی ممکن است آثار گالری های موقت برای فروش نیز عرضه شوند. لازم به ذکر است که فرشهای به نمایش گذاشته شده دارای ابعاد مختلف و اندازه های گوناگون از تابلو فرش گرفته تا فرش هایی با ابعاد و مساحت بزرگ می باشند، که این مسئله باید در طراحی لحاظ شود.

همچنین بهتر آن است که برای آشنایی بیشتر بازدیدکنندگا از مسائل تخصصی فرش مانند مرمت، کارگاه مرمت در مسیر گالری ها و به گونه ای جزو محل نمایش باشد. برای مرمت و بازسازی فرش هایی که نیاز به تعمیر دارند فضایی (کارگاه مرمت) برای انجام این کار در نظر گرفته شده است که استادکاران مرمت در آنجا به تعمیر و مرمت فرشها مشغول می باشند. در کارگاه مرمت، آزمایشگاه کوچکی جهت تحقیقات شیمیایی و فیزیکی مجهز به حداقل وسائل معمولی، مورد نیاز خواهد بود.

2-آمفی تاتر (سالن چند منظوره) : یکی از فضاهای مهم و با ارزش در هر موزه ای سالن چند منظوره است که تاثیر بسزایی در رشد و بالندگی وجوه اجتماعی این بنا دارد. بازده اجتماعی موزه رابطه نزدیکی با جذابیت آن دارد بدین معنا که از نظر روانی بازدیدکنندگان را دعوت به گردش و لذت بردن از فضای خود بنماید همچنین بر دامنه اطلاعات با بهره گیری مطلوب از تمهیدات بصری بیفزاید این هدف با بنای سالن چند منظوره تامین می گردد که علاوه بر ارتباط نزدیک با فضای نمایشی خود نیز به گونه ای مستقل در ارتباط با خارج بنا طرح شود. نوع اجتماعاتی که در این سالن برگزار می شود عبارتند از: سمینار و کنگره و جلسات، تأتر و کنسرت و نمایشهای سینمایی. فضاهای این سالن عبارتند از: فضای اصلی تئاتر یا سالن اصلی، صحنه و قسمت نمایش، پشت صحنه، لابی و سرسرا.

3-کتابخانه : امروزه هیچ موسسه آموزشی و پژوهشی بی نیاز از کتابخانه نیست. موزه ها نیز بنا به وظایف خاصی که بر عهده دارند (تهیه اشیاء تازه، نمایش و تحقیق در مورد اشیاء موزه ای) نیازمند کتابخانه ای مجهزند که به نحوی متناسب با نوع، اهداف و جامعه مراجعه کننده ی آن تشکیل شده، با زمان پیش رفته و نیازهای تحقیقاتی کارشناسان و متخصصان موزه و پژوهشگران را برآورده سازد. کتابخانه ها امروزه غیر از کتاب دارای مواد دیگری نیز می باشند. این مواد عبارتند از فیلم، اسلاید، سی دی، عکس، روزنامه، مجله، کتاب، نسخ خطی و ... بدین ترتیب کتابخانه، در نظام اطلاع رسانی، وظایف متنوعی را بر عهده دارد. هدف عمده این کتابخانه رساندن اطلاعات با اتکا بیشتر به نشریات ادواری به استفاده کنندگان متخصص است. در هر موزه، هدف از ایجاد کتابخانه باید دقیقاً متناسب با فضا و اثاثیه در معرض نمایش و قابل استفاده باشد. کتابخانه ی موزه ی فرش فضایی است که پژوهشگران و حتی دانشجویان رشته فرش در آنجا می توانند از کتب و نشریات تخصصی فرش استفاده نمایند و در فضای آرام آن به مطالعه بپردازند. بنابراین پیش بینی فضایی مناسب جهت کتابخانه در موزه فرش ضروری است. این کتابخانه گنجایش حدود 8000 جلد کتاب و بیش از 1000 جلد مجله علمی، گزارش، بولتن و رساله را داشته و از مخزن کتب و مجلات با دسترسی باز و بسته، قسمت مطالعه، اتاق کار و انبار تشکیل شده است.

عرصه اداری

این عرصه شامل حوزه ریاست و قسمتهای اداری مختلف از قبیل معاونتهای گوناگون می باشد، که به انجام کارهای اداری و مالی و برنامه ریزی و سیاست گذاری کلی مجموعه می پردازد.

عرصه اداری شامل دو حوزه مختلف می باشد:

1- حوزه ریاست: از وظایف این حوزه می توان نظارت بر اجرای طرح های گوناگون بخشهای مختلف، هماهنگی بین معاونتها و مدیریتها، تصویب نهایی طرحها و پروژه ها، تهیه و تدوین خط مشی کلی در قالب اهداف مجموعه، نظارت بر عملکرد عرصه های دیگر را نام برد. که این حوزه خود شامل 3 قسمت ریاست، برنامه و بودجه و تشکیلات، و حراست می باشد.

2- حوزه معاونت اداری و مالی: از وظایف این حوزه؛ تهیه و تدوین خط مشی واحدهای تابعه در قالب اهداف مجموعه و ابلاغ مصوبات و مقررات جاری به واحدهای مربوطه، نظارت بر حسن اجرای امور اداری و مالی و خدماتی مجموعه با رعایت مقررات مربوطه، نظارت بر تهیه و تدارک احتیاجات مجموعه و امور تاسیساتی و تعمیراتی و بهداشت محیط و نظارت بر حسن اجرای قراردادها می باشد. این حوزه دارای 4 قسمت عمده؛ مدیریت مالی، مدیریت کارگزینی، مدیریت فنی و تعمیرات و نگهداری و مدیریت عمومی می باشد.

عرصه پژوهشی

این عرصه شامل فضاهایی می باشد که پژوهشگران علاقمند به موضوع فرش می توانند به طور نظری یا عملی تحقیقاتی را انجام دهند و از امکانات فراهم آمده در این بخش استفاده نمایند. نقش تحقیق و پژوهش در پیشرفتهای علمی و تکنولوژی به هیچ وجه قابل اغماض و چشم پوشی نمی باشد. صنعت فرش ایران نیز از نظر تحقیقات و پژوهش های علمی و هنری بسیار فقیر می باشد. در نتیجه لزوم وجود بخش پژوهشی فرش در کنار موزه به خوبی محسوس است. عرصه پژوهشی شامل دو حوزه عمده پژوهشی می شود:

1- حوزه پژوهشی علمی: در این حوزه پژوهشگران در کارگاه و آزمایشگاه به بررسی مسائل مربوط به ریسندگی و رنگرزی الیاف و فنون فرش بافی (بافت) می پردازند.

2- حوزه پژوهشی نظری: در این حوزه پژوهشگران به بررسی و پژوهش نظری درباره تاریخ فرش و نقوش فرش، فرش از نظر اقتصادی، به طور اعم و ریسندگی و بافندگی فرش به طور اخص و همچنین شیمی و رنگرزی می پردازند.

برای نیل به اهداف پژوهشی در موزه، عرصه پژوهشی دارای فضاهایی از قبیل: دفتر مطالعاتی، آزمایشگاه ها و کارگاه های تخصصی می باشد.

عرصه آموزشی

آموزش علمی فرش از ارکان مهم این موزه است که از طریق آن می توان این هنر را بازشناسی کرده و ترویج داده و در اختیار همگان قرار داد. این مهم از طریق بخش های آموزشی موزه انجام می شود که وظیفه این بخش عمدتاً دایر کردن کلاسها و کارگاه های آموزشی در زمینه ی تاریخ، نقوش، بافت، رنگرزی و مرمت فرش می باشد. این بخش با توجه به اهداف و وظایف آن از فضاهایی مانند کلاس و کارگاه و آزمایشگاه تشکیل شده است.

عرصه خدمات رفاهی و عمومی

نیاز بشر به خدمات در هر فضایی احساس می شود.گویی بشر نیازهای اصلی و حیاتی خود را در کنار بسط سایر نیازهایش با خود به همه جا حمل می کند. این نیازها سرشت کاملا محسوس و مادی دارند و با همین ویژگی از نیازهای متعالی تر و غیرعینی و نامحسوس تر بشر متمایز می شود. نیاز به آسایش تن و برآوردن حوائج بدن در هر فضایی که برای بشر ساخته می شود باید در نظر گرفته شود. برای آنکه موزه ای برای بازدیدکننده از جذابیت خاص برخوردار باشد پاسخگوی نیازهای جسمی او بوده و وی را در محیطی آشنا و راحت قرار دهد، بایستی بصورت آمیزه ای از فضاهای عمومی و خصوصی طراحی گردد، تا بازدیدکننده، ضمن فراموش کردن سردرگمی، در حالت تعادل قرار گرفته و با مردم و اشیاء در تماس بیشتری باشد. این کارکردها را فضای استراحت کوتاه مدت و مکانهای تفریح و تفرج تامین می نماید. از خدمات رفاهی و عمومی موزه فرش می توان از رستوران یا چایخانه، فروشگاه صنایع دستی و ... نام برد.

1- رستوران یا چایخانه : برای یک موزه کوچک تنها کافی است که در یک نقطه مرکزی، یک بوفه سرپایی و یا یک چایخانه سنتی و یک محل پذیرایی یا ساندویچی و آشامیدنی تعبیه گردد. این فضا جهت استراحت کارکنان، پژوهشگران و بازدیدکنندگان از موزه پیشنهاد می گردد. در صورت امکان بوفه باید مشرف به باغ سرسبز و یا راهروی بیرونی باشد تا چشم انداز خوشایندی را دارا باشد. و بخاطر عدم مزاحمت ناشی از سر و صدا می بایست جدا از بقیه فضاهای موزه مطرح گردد تا مزاحم دیگر بخشهای موزه نباشد.

2- فروشگاه صنایع دستی : از آنجا که موزه می کوشد تا به نوعی روح هنر میراثی ما را حفظ و احیا کند، وجود فروشگاه یا دکه ای کوچک جهت فروش آثار دستی هنرمندان امروزی در کنار موزه می تواند باعث هرچه بیشتر بازدیدکنندگان گردد و هم به نوعی حقایق و روح جاری ای که در موزه به نمایش گذاشته شده را در آثار زمان معاصر متحقق سازد.

عرصه خدمات پشتیبانی

ساختمان نیازمند فضاهایی جانبی است که هرچند مورد استفاده مستقیم قرار نمی گیرند اما در بالا بردن کیفیت زیستی فضاهای اصلی نقش مهمی بازی می کنند، این عرصه شامل این فضاها می باشد که می توان از نگهبانی، انبار، تاسیسات، خدمه، پارکینگ و فضای سبز نام برد.

1- انبار : تا سالها قبل انبار کردن در موزه ها به این صورت بوده است که تنها اشیایی را که می توانند در گالریها به نمایش بگذارند قرار می دادند و سایر اشیاء را که امکان نمایش نداشت در انبار نگهداری می کردند، در جایی که هیچکس نمی توانست وارد شود، حالا به این نتیجه رسیده اند که انبار راکد نداشته باشند و تمام مواد اهمیت بخصوصی برای استفاده دارند. به طور کلی، تنها سه دسته از اشیاء و مواد احتیاج به انبار شدن دارند- موارد مورد مطالعه- موارد امانتی برای امانت کردن (به مدارس و دانشگاه ها)- اشیاء عبوری موزه ها که احتیاج به انبار موقت دارند برای وقتی که اشیاء یک نمایشگاه جدید را جمع آوری و نگهداری می کنند و یا اینکه نمایشگاه قبلی را جمع می کنند.

بعضی از موزه های مدرن، اتاقهای انبار تابلوهای خود را با چهار چوبهای فلزی عمودی مجهز کرده اند که با صفحه ای مشبک سیمی یا تخته های منفذدار پوشیده شده اند و می توان تعداد زیادی تابلوهای نقاشی را با قلاب روی آنها نصب کرد. این چهارچوبها دارای چرخهایی هستند که روی ریل هایی تعبیه شده در کف و سقف اتاق حرکت می کنند، به گونه ای که هر چهارچوب را می توان به راحتی بیرون کشید و تابلوهای روی آن را مورد بررسی قرار داد (انبار تابلوهای نقاشی موزه هیروشهورن واشنگتن). منسوجات را می توان دور استوانه هایی پیچید و روی چارچوبهای عمودی که روی چرخ حرکت می کنند قرار دارد. دو انتهای استوانه باید از طرفین پارچه بیرون بزند تا لبه های پارچه از پوسیدگی و کهنگی حفاظت شود. یا از سیستم نگهداری متحرک بافته های تخت استفاده کرد که با ایجاد ریل در سقف، فرش ها را به گونه ای که دسترسی به میله های افقی حامل بافته ها را آسان سازد، آویزان کرد.

2- نگهبانی : موزه ها و گالری های هنری حاوی اشیاء با ارزش هستند. حتی بعضی از آنها دارای اشیاء بی قیمت هستند و باید از بالاترین سطح امنیت ممکن برخوردار باشند. به طور سنتی این کار به نگهبانان و سرپرستان محول شده است. در این حالت مهم است که گالری ها طوری طراحی شوند که شخص نگهبان از مکان خود بیشترین دید را داشته باشد. در روشهای مدرن، شخص هنوز مهمی است ولی توسط وسایل مکانیکی و الکتریکی مجهز می شود.

3- پارکینگ : یکی از اساسی ترین مسائل پشتیبانی در موزه ها پارکینگ است که باید به آن توجه کامل نمود. پارکینگ در موزه از سه قسمت تشکیل می شود: پارکینگ کارمندان، پارکینگ برای اتوبوسهای سیاحان و مدارس، پارکینگ برای اتومبیل های شخصی.

4- تاسیسات : از فضاهای جانبی که در کیفیت بخشی به فضاهای مورد استفاده نقش مهمی بازی می کند فضای تاسیساتی است. موتورخانه مرکز تاسیسات گرمایی و تهویه مطبوع موزه می باشد. دستگاه های موتورخانه احتیاجات گرمایی و سرمایی و آب گرم و آب گرم لازم برای تاسیسات بهداشتی را تامین می کند.

5- فضای سبز : زیبایی یک موزه چنانچه با باغ و چمن احاطه شده باشد، دو چندان خواهد شد و اگر آب و هوای مساعدی را در اختیار داشته باشیم، می توانیم از این امتیاز جهت ارائه پاره ای از نمای نمایشگاه ها استفاده نماییم. شاخه درختان در اطراف موزه به عنوان صافی موثر طبیعی گرد و غبار و مواد شیمیایی که سبب آلودگی می شوند، بکار می رود و همچنین در تنظیم رطوبت هوا موثر است.

همچنین زمین اطراف موزه می تواند به عنوان یک بخش زمینه بکار گرفته شود و در فاصله مناسبی از موزه، بخشهای تجهیزات و خدماتی را که بدلایل بسیار وجودشان در ساختمان اصلی موزه نامطلوب و خطرناک است بنا نمود. چنانچه موزه در خیابانی پر رفت و آمد واقع شود همواره مصلحت آن است که موزه با ردیفی از درختان انبوه، از وسائط نقلیه جدا شده و در دنج ترین گوشه بستر تعبیه گردد.

اصولا در طرح فضاهایی باز، باید به امکان استفاده از آنها در همه اوقات روز و فصول سال توجه کرد. در طرح مراکز تفریحی- گردشگری فضاهای باز همواره در مرکز میان حوزه های مختلف می نشینند، فضاهای سبز و حیاط های متعدد، عناصر اصلی هستند که انتظام مجموعه را تشکیل می دهند و در واقع داستان طرح به کمک آنها نقل می شود. اهمیت فضای باز تا بدانجاست که هر فضایی به قدر پیوند خود با فضای باز اعتبار می یابد و شرافت هر بخشی به میزانی است که فضای باز از آن دستگیری می کند. فضاهای باز مجموعه بایستی به صورت صحن هایی زیبا و پرکار مرکز توجه و اهتمام دیگر عناصر طرح قرار گیرند. در مرکز و نقاط مهم و پرحادثه آنها آب نماها قرار می گیرند تا حرکت آب، صدا و طراوات آن همه جا را آغشته کند. پوشش گیاهی در طراحی فضای باز به عنوان ابزار طراحی باید توجه قرار گیرد. تنوع شکل، حجم و ترکیب گیاهان می تواند آنها را به عنوان عناصری معماری مطرح کند. درختان برگ، درختچه ها و بوته ها می توانند ترکیب های متنوعی در طرح فضای باز بوجود آورند. ایجاد فضاهای محدود و محصور و شکستن زوایای دید، از کیفیت هایی هستند که بوسیله پوشش گیاهی می تواند ایجاد شود. درختان چتری می توانند مانند سقف یا سایه بان باشند. فضای مسقف سبز را می توان با داربست ها و گیاهان رونده ایجاد کرد. با کاشتن گیاهان حصاری پایه بلند در طرفین معابر می توان حدود گذرگاه و مسیرها را تعریف و تعیین کرد و در مقابل، گیاهان حصاری پاکوتاه می توانند علاوه بر تاثیر فوق امکان دید به اطراف را نیز بوجود آورند. در همین راستا استفاده از گیاهان بومی منطقه ای، بسیار حائز اهمیت است چرا که هم براحتی در دسترس هستند و هم در مصرف آب و زحمت زیاد در نگاهداری آنان صرفه جویی می شود. علاوه بر آن رشد سریع تر و بهتر گیاهان بومی، تضمین شده تر است. بدیهی است که در طراحی فضای باز می باید از آن نوع درختان، درختچه ها و کلا گیاهانی استفاده کرد که با شرایط اقلیم منطقه مطابقت داشته باشند. در طراحی فضای باز، به هنگام انتخاب گیاهان مناسب می توان از درختان همیشه سبز و همچنین درختانی که در فصول مختلف چهره های گوناگون می یابند (درختان خزان دار) استفاده کرد. درختان همیشه سبز، منظره سرسبز باغها و فضاهای باز را در همه اوقات سال حفظ می کنند. اما درختان خزان دار در روزها و ماههای مختلف چهره های متنوع پیدا می کنند و همین امر به زیبایی فضاهای سبز می افزاید. در عین اینکه تفاوت این دو نوع از درختان، مقابله ای ظریف بوجود می آورد و کیفیت هر یک را پر رنگ تر می کند.

به دلیل استفاده کودکان از این حوزه طرح ضروری است که از کاشتن درختان و درختچه های سمی و یا خاردار پرهیز شود. درختان و گیاهان می توانند به صورت نشانه هایی که هویت یک حیاط را مشخص می کنند، در طرح مجموعه استفاده شوند. فضاهای باز محصوری که در گوشه های مختلف طرح به تبعیت از طرح مجموعه بوجود می آیند، می توانند بواسطه یک یا چند درخت یا درختچه اهمیت یابند. پوششهای گیاهی انبوه یا حصارهایی که از ردیف درختان بوجود می آیند، با شکستن زوایای دید، پهنه وسیع فضای باز را خرد کرده فضاهای کوچک و دنجی ایجاد می کنند. در مقابل درختان کوتاه به همراه سطوح چمن کاری شده می توانند صحنه وسیعی از فضای باز را در مقابل دید مخاطب قرار دهد. تجمع درختان در قسمتی از فضای باز می تواند آن نقطه را از نقاط همجوار خود متمایز کند و معبر و مسیرها هم در طرح فضاهای باز می توانند به صورت متنوع و متعدد و جدای از یکدیگر طراحی گردند. مسیرهای دوچرخه سواری، مسیر سواره ی عمومی، مسیر سواره ی تاسیساتی، خدماتی و ... را می توان به عنوان نمونه هایی از انواع مسیرها برشمرد. نکته ی مهم این است که این مسیرها باید با توجه به فکر کلی مجموعه طراحی شوند.

مسیرهای پیاده که مسیرهای اصلی و مهم فضای باز مجموعه را تشکیل می دهند با اتفاقات متنوعی که در کنارشان رخ می دهد می توانند جذاب و پرکشش گردند. در طرح این مسیرها توجه به این مسئله ضروری است که هنگام رفت و آمد مردم در فصول مختلف امکان استراحت کردن و پناه گرفتن آنها در مسیر وجود داشته باشد مسیرهای تابستانی و سرویس مجموعه نیز اهمیت بسیار دارند، با توجه به اینکه این مسیرها در نقاط دور از دید و خلوت واقع خواهند شد و ماشین های سرویس تنها در برخی مواقع از آنها استفاده خواهند کرد می توان بمنظور کاهش سطوح مسیرهای سواره با کمی تغییر در بعضی مسیرهای پیاده از آنها به منظور برخی دسترسی ها هم استفاده کرد. بهر حال ابعاد و مشخصات مسیرها با توجه به اصلی و فرعی بودن آنها و نوع استفاده ای که از آنها می شود، تعیین می گردد.

موزه ها و گالری های آثار هنری کاربرد های مشابهی داشته و مثل انواع مختلف ساختمانها دارای ویژگی های یکسان فراوانی هستند . بطور کلی مهمترین وظایف موزه ها و گالری آثار هنری ، جمع آوری ، ثبت، حفاظت ، تحقیق ، توضیح و نمایش برخی مدارک مهم است . بهمین دلیل افراد زیادی با مهارت های مختلف مورد نیاز می باشد . بهرحال ، نه تنها بین موزه و گالری آثار هنری تفاوتهایی وجود دارد بلکه بین انواع مختلفی از موزه ها وگالری ها اختلافاتی دیده می شود . برخی از سازمانها مثل سازمان میراث فرهنگی ، تفریحی و بعضی موسسات فرهنگی نیز جزو موزها محسوب می شوند.
برای نمایش آثار هنری واشیاء با اهمیت از نظر علمی و فرهنگی ،سازمان باید از آنها در برابر آسیب ،خطر سرقت ،رطوبت ،خشکی نور خورشید و گرد و غوبار مراقبت کرده وآنها را در بهترین نور و نما ، نشان دهد. این امر زمانی حاصل می شود که مجموعه به
الف)اشیاء تحت مطاله و بررسی ب)اشیاء نمایشی تقسیم می شود.
نمایشگاه ها باید به نحوی برگزار شوند که عموم مردم بتوانند آثار را بدون هیچ مشکلی تماشا کنند. این امر نیازمند یکسری برنامه ی به دقت تعیین شده و گسترش یافته در فضاهایی با شکل مناسب و تزئین منطقی و جذاب بویژه در موزه ها است.
در گالری ها هر گروه ار تصاویر باید در یک اتاق جدا گانه قرار گیرد و هر تصویر باید روی یک دیوار مجزا باش
آشنایی با طراحی موزه ها و گالریهای آثار هنری
موزه ها و گالری های آثار هنری کاربرد های مشابهی داشته و مثل انواع مختلف ساختمانها دارای ویژگی های یکسان فراوانی هستند . بطور کلی ..........

این آدوتوریوم دولتی شاهکار معمار معروف Christian de Portzamparc است که قبلا جایزه پریتزکز رو هم برده. با دیدن حجم اولیه چیزی جز موسیقی و ساز در ذهن بیننده تداعی نمی شود که این بی شک زاییده فکر و ذهن خلاق پورتزمپارک..........

مشخصات ساختمان MAM
معمار : سانتياگو کالاتراوا
مکان : ميلواکی ، ويسکانسن ، ايالات متحده
تاريخ ساخت : سال 1994 تا 2001 ميلادی
مساحت کل ساختمان : 13هزار متر مربع
طول بنا : 149 متر
بيشترين عرض بنا : 43 متر
حداکثر ارتفاع بنا : 3/11 متر
هزينه اجرای پروژه : بيش از 100 ميليون دلار

بدون شک ، موزه هنر ميلواکی از برجسته .................

باغ دولت آباد يزد كه يكي از باغهاي بزرگ ايران و از آثار دوره زنديه مي باشد داراي مرتفع ترين بادگير شناسايي شده در ايران است. مساحت زمينهاي باغ در اسناد مختلف تاريخي 2000 جريب ذكر گرديده است. مساحت كل عرصه و اعيان اين باغ كه محصور است حدود 40000 متر مربع مي باشد. چند هكتار زمين نيز در ضلع غربي باغ به عنوان موقوفات باغ دولت آباد وجود دارند.

عناصر تشكيل دهنده باغ دولت آباد عبارتند از چند عمارت شامل: عمارت تالار آيينه، عمارت سردر، عمارت بهشت آيين، عمارت بادگير، عمارت حرمخانه يا حرمسرا، عمارت تهراني، عمارت مستخدمين يا خانه ي خدم و حشم و آشپزخانه ها و ديوان خانه به شكل مثمن، ساباط، آب انبار، درشكه خانه، اصطبل تابستانه و زمستانه و همچنين داراي قنات، حوض ها و جداول آب متعدد در فضاي باغ است.

قنات تاريخي عظيم و مهم دولت آباد با قدمتي بيش از دويست سال از بهم پيوستن پنج رشته قنات تشكيل شده كه از ارتفاعات مهريز سرچشمه مي گرفته و پس از مشروب نمودن بخشي از اراضي مهريز و به كار انداختن چند آسياب آبي و پس از طي بيش از 50 كيلومتــر به يزد مي رسيده و آبادي هايي چند در اطراف يزد چون آبشاهي، خــرمشاه و باغ دولت آباد را آبياري مي كرده است. اما اين باغ در حال حاضر توسط چاه نيمه عميق مجاور باغ آبياري مي شود.
در باغ دولت آباد يزد كه بنايي.................